Нобель сыйлығында математикаға берілмейтін себебі

Нобель сыйлығында математикаға берілмейтін нақты ресми себеп жоқ - яғни Альфред Нобель өз қорытындысында математика саласын тізімге қоспаған.

Jan 16, 2026 - 13:56
 0
Нобель сыйлығында математикаға берілмейтін себебі

Нобель сыйлығында математикаға берілмейтін нақты ресми себеп жоқ - яғни Альфред Нобель өз қорытындысында математика саласын тізімге қоспаған. Бірақ тарихта бірнеше болжам бар:

  1. Жеке себептер туралы аңыздар:
    Кейбір аңыздарға сенсек, Нобель өзінің өмірінде математикаға көп мән бермеген немесе жеке өміріндегі жағдайларға байланысты (мысалы, махаббат немесе бәсекелестік) оны сыйлыққа қосқысы келмеген деген пікір бар. Бірақ бұл дәлелденбеген, тек аңыздар.
  2. Практикалық себеп:
    Нобель сыйлығы «адамзатқа ең пайдалы нәрсені» жасағандарға берілетін болған. Ол физика, химия, медицина, әдебиет сияқты нақты қоғамға пайдасы бар салаларды таңдаған. Математика теориялық ғылым болғандықтан, оны «тұтынушыға нақты пайдасы бар» санамаған деген болжам бар.
  3. Балама шешім:
    Математикадағы ең беделді сыйлық ретінде кейінірек Филдс сыйлығы мен Абель сыйлығы енгізілді. Абель сыйлығы әсіресе Нобель сыйлығына балама ретінде 2001 жылдан бері жыл сайын беріледі.

Қызықтысы, математикаға ресми сыйлық жоқ деп, математиктер еңбегін бағалаудан тыс қалған жоқ — тек Нобель деңгейінде емес.