Диуани лұғат ат-түрк

«Диуани лұғат ат-түрк» - бұл түркі тілдерінің алғашқы лексикографиялық еңбектерінің бірі, XI ғасырда Махмұд Қашқари (Ахмет ибн Хусам ад-Дин әл-Қашқари) атты түркі ғалымы жасаған. Оның толық аты: «Диван-ү лұғат ат-Түрк» (арабша: ديوان لغات الترك).

Мақсаты: Түркі тілдерін араб тілімен түсіндіру, араб оқырмандарына түркі тілін үйрету. Қашқари түркі тайпаларының тілін, салт-дәстүрін, мақал-мәтелдерін жинап, жүйелеу үшін жазған.

Құрамы:

• Түркі сөздерінің тізімі (лексика)
• Сөздердің арабша түсіндірмесі
• Түркілердің мақал-мәтелдері, фольклоры, өмір салты
• Түркілердің географиясы мен тайпалық құрылымы

Маңызы:

• Түркі тілдерінің дамуын зерттеуге, тарихи лексиканы сақтауға мүмкіндік береді
• Түркі халықтарының мәдениеті мен тарихын көрсетеді
• Түркі филологиясының негізін қалаушы еңбек болып саналады

Қысқаша айтқанда, бұл еңбек – түркі тілдері мен мәдениетін зерттейтін ең алғашқы дереккөздердің бірі.